हरेक दिन स्याउ खाने मानिसहरूमा लागूपदार्थको लत कम हुने सम्भावना
काठमाडौँ । स्याउको बारेमा ‘दिनको एउटा स्याउ खानुहोस् र डाक्टरलाई टाढा राख्नुहोस्’ भन्ने भनाइ धेरै लोकप्रिय छ।यो भनाइ सन् १८६६ मा वेल्सको एक उखानबाट आएको हो, जसले सुत्नुअघि एउटा स्याउ खाँदा डाक्टरबाट बच्न सकिन्छ भन्ने तर्क राख्छ। तर, के यो लोकप्रिय उखानमा कुनै सत्यता छ? के स्याउ अन्य फलफूलभन्दा स्वास्थ्यका लागि साँच्चै राम्रो छ?स्याउ फाइटोकेमिकल, जसमा फ्लाभानोल र एन्थोसायनिनजस्ता पोलिफेनोलहरू पाइन्छन्, को राम्रो स्रोत हो। यी तत्त्वहरूले स्याउको बोक्रालाई रातो रङ दिन्छन् र मुटुलाई स्वस्थ राख्नका साथै तौल घटाउन पनि मद्दत गर्छन्। स्याउमा पाइने अर्को पोलिफेनोल फ्लोरिडिजिनले रगतमा ग्लुकोजको मात्रा नियन्त्रण गर्न उपयोगी मानिन्छ।
स्याउ पेक्टिन नामक फाइबरको पनि समृद्ध स्रोत हो। पेक्टिनले ‘खराब कोलेस्ट्रोल’ (एलडीएल) को स्तर कम गर्न मद्दत गर्छ र खानाबाट चिनी र बोसोको मात्रा घटाएर रगतमा ग्लुकोजको स्तर स्थिर राख्छ।
- वैज्ञानिक अनुसन्धानले के भन्छ?
अनुसन्धानहरूले स्याउका धेरै स्वास्थ्य लाभहरू देखाएका छन्:
मधुमेह: सन् २०१७ मा पाँच अध्ययनहरूको समीक्षाले नियमित रूपमा स्याउ खाँदा टाइप २ मधुमेहको जोखिम १८% ले कम हुने पत्ता लगायो।
कोलेस्ट्रोल: सन् २०२२ मा गरिएको १८ अध्ययनहरूको अर्को समीक्षाले धेरै स्याउ वा स्याउको जुस पिउँदा कोलेस्ट्रोल कम हुने पत्ता लगायो, तर यो प्रभाव एक हप्ताभन्दा बढी समयसम्म मात्र देखिन्छ।
क्यान्सर: सामान्यतया, पौष्टिक खानाले क्यान्सरको जोखिम ४०% सम्म कम गर्न सक्छ, र स्याउमा पाइने बायोएक्टिभ यौगिकहरूले यसमा सहयोग पुऱ्याउँछन्।
- डाक्टरलाई टाढा राख्ने’ दाबी कति सत्य?
सन् २०१५ को एक अध्ययनले करिब ९,००० मानिसहरूमा गरेको अनुसन्धानमा स्याउ खाने मानिसहरू स्याउ नखानेहरूको तुलनामा कम पटक डाक्टरकहाँ जाने गरेको पत्ता लाग्यो, तर तथ्याङ्कीय रूपमा यो निष्कर्षलाई पुष्टि गर्न सकिएन। अमेरिकाको डार्टमाउथ गीजेल स्कुल अफ मेडिसिनका महामारी विज्ञानका सहायक प्राध्यापक म्याथ्यू डेभिस भन्छन्, ‘हाम्रो विश्लेषणको आधारमा, निष्कर्ष यो हो कि स्याउ खाने मानिसहरू सामान्यतया स्वस्थ हुन्छन्।ְ’ यद्यपि, उनीहरूको अध्ययनले हरेक दिन स्याउ खाने मानिसहरूमा लागूपदार्थको लत कम हुने सम्भावना रहेको पनि देखाएको छ।
डेभिसका अनुसार, ‘दिनको एउटा स्याउले डाक्टरलाई टाढा राख्छ’ भन्ने भनाइले मानिसहरू बिरामी हुँदा मात्र डाक्टरकहाँ जान्छन् भन्ने मान्दछ, तर मानिसहरू वार्षिक स्वास्थ्य जाँच र रोग रोकथामका लागि पनि डाक्टरकहाँ जान्छन्। उनी भन्छन् कि स्याउ खाँदा मात्र डाक्टरकहाँ जानुपर्ने बाध्यताबाट बच्न सकिन्छ भन्ने धारणा गलत हो। वास्तवमा, तपाईँको सम्पूर्ण आहार नै पौष्टिक र स्वस्थ हुनुपर्छ।