हेभी मेटल’भनेर चिनिने संगीतको स्वरूप निर्माण गर्न मद्दत गरेका अज्जी ओस्बोर्नको ७६ वर्षको उमेरमा मंगलबार निधन
हेभी मेटल’ भनेर चिनिने संगीतको स्वरूप निर्माण गर्न मद्दत गरेका अज्जी ओस्बोर्नको ७६ वर्षको उमेरमा मंगलबार निधन भएको छ । उनले एक किसिमले ‘जंगली रक स्टार’को छवि आविष्कार पनि गरेका थिए।ज्जीको ब्यान्ड ‘ब्ल्याक सब्बाथ’ले हेभी मेटलको अग्रगामी बनेर संगीतमा अमिट छाप छोड्यो । पछि आएका विभिन्न कलाकारले उनलाई एक आइडलका रूपमा प्रशंसा गरे।
आफ्नो ‘प्रिन्स अफ डार्कनेस’ (अन्धकारको राजकुमार) को प्रतिष्ठा र चिच्याउने स्वर शैलीका साथ, अज्जीले ब्यान्डलाई विश्वव्यापी स्टार बनाए । तर लागुपदार्थ र रक्सीको बढ्दो लतका कारण उनलाई कुनै समय ब्यान्डबाट निकाल्नु पनि परेको थियो।
उनले ब्यान्डसँग पुनर्मिलन हुनुअघि एउटा सफल एकल करियर बनाए । साथै एउटा हिट रियालिटी टिभी शोका अप्रत्याशित स्टार पनि बने, जसले उनको अनियन्त्रित घरेलु जीवनलाई प्रस्तुत गरेको थियो ।
अज्जीको जन्म ३ डिसेम्बर १९४८ मा बर्मिङ्घमको एस्टन क्षेत्रमा जोन माइकल ओस्बोर्नको रूपमा भएको थियो। उनका बुबा ज्याक एक टुलमेकर थिए, जबकि उनकी आमा लिलियन लुकास कारका पार्ट्स बनाउने कारखानामा काम गर्थिन् ।
उनले प्राथमिक विद्यालयमा नै ‘अज्जी’ उपनाम पाए, जुन उनीसँग सधैँ टाँसिएर रह्यो। उनको उपनामबाहेक, युवा ओस्बोर्नका लागि विद्यालय एक निराशाजनक अनुभव थियो। उनी डिस्लेक्सिया र अहिले एडीएचडी (ध्यान केन्द्रित गर्न नसक्ने) भनेर चिनिने समस्याबाट पीडित थिए।
उनले १५ वर्षको उमेरमा विद्यालय छोडे र विभिन्न अस्थायी जागिरहरूमा लागे । एक पटक उनले एक बधशालामा पनि काम गरे, जसले गर्दा उनले मानिसहरूको बियरको गिलासमा गाईका आँखा राखेर पबहरूमा ठट्टा गर्ने मौका पाए।
उनले अपराधमा पनि हात हाले तर त्यहाँ पनि उनको भाग्यले साथ दिएन। एक पटक घरमा चोरी गर्दै गर्दा टिभी उनीमाथि खस्यो भने पछि उनले एक कपडा पसल लुटेकोमा बर्मिङ्घमको विन्स्टन ग्रीन जेलमा ६ हप्ता बिताए।
यसरी बाटो बिराइसकेका अज्जीलाई अन्तत: संगीतले बचायो । एक ट्रान्जिस्टर रेडियोबाट बिटल्सले गाएको ‘शी लभ्स यू’ को आवाजले उनको जीवनलाई नै परिवर्तन गरिदियो।
त्यो खुसी र आशाको एउटा अविश्वसनीय विस्फोट थियो,’ उनले पछि लेखक ब्रायन एप्प्लेयार्डलाई बताएका थिए, ‘म सपना देख्थेँ – यदि पल म्याकार्टनीले मेरी दिदीसँग विवाह गरेको भए कति राम्रो हुन्थ्यो होला।’
त्यसपछि उनले आफ्नो बुबालाई एउटा माइक्रोफोन र एम्प्लीफायर किनिदिन मनाए र आफ्नो साथी टेरी ‘गिजर’ बटलरसँग मिलेर ‘रेयर ब्रीड’ नामक ब्यान्ड बनाए । तर, यो ब्यान्ड केवल दुई वटा प्रस्तुतिसम्म मात्र टिक्यो।
यी दुई त्यसपछि ‘पोल्का टल्क ब्लुज’ नामक एक ब्लुज समूहको हिस्सा बने, जसको पछि नाम ‘अर्थ’ राखियो, जसमा गिटारिस्ट टोनी इओमी र ड्रमर बिल वार्ड पनि थिए।
ब्यान्डले ‘खतरनाक संगीत’ बनाउने उद्देश्यका साथ स्थानीय सिनेमाघरको अगाडिको एउटा कोठामा अभ्यास गर्थ्यो । त्यहाँ सन् १९६३ को हरर चलचित्रले ‘ब्ल्याक सब्बाथ’ को प्रदर्शन गरिएको थियो । यसले नै ब्यान्डको नाम र पहिलो हिट गीतलाई जन्म दियो।अज्जीले पछि सम्झिए, ‘मैले त्यो किसिमको संगीत आविष्कार गरेको होइन। जब म त्यो गीत, ‘ब्ल्याक सब्बाथ’ लाई सम्झन्छु, म सोच्छु, मैले कसरी त्यस्तो धुनको बारेमा सोच्न पनि सकेँ ?
सन् १९८९ मा, उनी जेलमा ब्युँझिए । उनलाई शेरोनलाई घाँटी थिचेर मार्ने प्रयास गरेको आरोपमा पक्राउ गरिएको बताइएको थियो। उनलाई त्यसको बारेमा केही पनि याद थिएन। पछि शेरोनले ती आरोपहरू फिर्ता लिइन्।
यसैबिच, उनको पहिलो एकल एल्बम प्लाटिनम भयो र त्यसपछिका ‘डायरी अफ अ म्याडम्यान’ र ‘बार्क एट द मून’ पनि सबैभन्दा बढी बिक्रि हुने एल्बमहरू बने।
उनले सन् १९८० र ९० को दशकभरि व्यापक रूपमा सांगीतिक टूर गरे, साथै ‘अज्जफेस्ट’ – मेटलका सबै विधाका ब्यान्डहरू प्रस्तुत गर्ने, मुख्यतया अमेरिकामा हुने भ्रमणहरूको शृङ्खलाका साथ ठूलो व्यावसायिक सफलता हासिल गरे।
अज्जीले धेरैजसो महोत्सवहरूको नेतृत्व गरे र त्यहाँ उनका ब्ल्याक सब्बाथ ब्यान्डका पूर्व साथीहरूले पनि प्रस्तुति दिए।
अज्जीले रेकर्डिङ जारी राखे – तर सन् २००३ मा क्वाड बाइकबाट खसेर गम्भीर चोट लागेपछि उनी ब्रेक लिन बाध्य भए।
अस्पतालमा निको हुने क्रममा उनले छोरी केलीसँग युगल गीत गाएको ब्ल्याक सब्बाथको गीत ‘चेन्जेस’ को रेकर्डिङको साथ पहिलो पटक बेलायतको एकल चार्टमा शीर्ष स्थान हासिल गरे।
यसबिचमा ब्ल्याक सब्बाथ नियमित अन्तरालमा पुनर्मिलन भइरह्यो, र सन् २०१३ मा उनीहरूको अन्तिम नम्बर एक एल्बम, ‘प्यारानोइड’ पछि ४३ वर्षपछि बेलायतको एल्बम चार्टको शीर्ष स्थानमा फर्कियो।
सन् २०१८ मा, उनले रक्सी र लागूपदार्थ छोडेको र आफ्नो टूर गर्ने जीवनशैलीमा कमी ल्याउने दाबी गरे।
‘मेरा नातिनातिनाहरू छन् र म ७० वर्षको भएँ र म कतै एक होटलको कोठामा मृत भेटिन चाहन्न,’ उनले त्यो वर्ष अज्जफेस्टको प्रचार गर्दा एक पत्रकारलाई भने।
यद्यपि, उनले सामना गर्नुपर्ने अन्य स्वास्थ्य समस्या पनि थिए।
सुरुमा, उनले आफ्नो हातमा हुने कम्पनलाई आफ्नो जीवनभरको अत्यधिक सेवनको परिणाम ठाने। तर सन् २००७ मा उनलाई पार्किन्सोनियन सिन्ड्रोम नामक अवस्थाको निदान भयो, त्यसपछि सन् २०१९ मा पार्किन्सन रोगको।
त्यही वर्ष राति लडेर उनको मेरुदण्डमा क्षति पुग्यो, जसले उनको क्वाड बाइक दुर्घटनामा लागेको चोटलाई अझ खराब बनायो। बारम्बार गरिएको शल्यक्रियाबाट सीमित सफलता मात्र हात पर्यो।
तर उनी धूमधामका साथ सार्वजनिक नजरबाट बाहिरिने कुरामा दृढ थिए। उनले, शेरोन र उनका ब्ल्याक सब्बाथ ब्यान्डका पुराना साथीहरूले आफ्नो बाल्यकालको घरबाट केही कदममात्र टाढा रहेको विला पार्क फुटबल स्टेडियममा एउटा बिदाइ कन्सर्टको योजना बनाए, जुन दुई हप्ताअघि मात्र भएको थियो।
मेटालिका, गन्स एन रोजेज र एरोस्मिथका स्टीवन टायलर सहितका साथी रक दिग्गजहरूको एक श्रृङ्खला उनी र सब्बाथको प्रभावलाई सम्मान गर्न र प्रदर्शन गर्न लाइनमा थिए।
अज्जी आफैँले आफ्नो हिँडडुलमा समस्याका कारण बसेर प्रस्तुति दिए, तर आफ्नो पुराना गीतहरू गाउँदै, ताली बजाउँदै, हात हल्लाउँदै र पुराना समयजस्तै आफ्नो जादुलाई पुन: प्राप्त गर्न सफल भए।
‘मलाई मेरो जीवनमा मैले हासिल गरेको कुरामा गर्व छ,’ उनले एक पटक एक अन्तर्वार्तामा भनेका थिए, ‘यदि तपाईं संसारको सबैभन्दा राम्रो लेखक हुनुभएको भए पनि तपाईंले मेरो जीवनको कथा लेख्न सक्नुहुन्नथ्यो।’